Co to jest prolongata?

Na czym polega prolongata kredytu hipotecznego i czym różni się od wakacji kredytowych oraz karencji?

W skrócie: prolongata to wydłużenie okresu spłaty kredytu, wakacje kredytowe to czasowe zawieszenie całej raty, a karencja oznacza spłatę wyłącznie odsetek przy wstrzymaniu spłaty kapitału.

Słowo „prolongata” pochodzi z łaciny i oznacza „przedłużenie”. W świecie kredytów chodzi o zmianę warunków umowy poprzez wydłużenie okresu spłaty, co przekłada się na niższą ratę miesięczną. Jedno słowo bywa używane na określenie różnych mechanizmów, co prowadzi do nieporozumień. Dlatego tak ważne jest jasne oddzielenie prolongaty od wakacji kredytowych oraz karencji.

W praktyce rozróżniamy:

• Prolongatę sensu stricto – trwałe wydłużenie okresu kredytowania i nowy harmonogram spłaty.
• Wakacje kredytowe – czasowe zawieszenie całej raty (kapitał + odsetki).
• Karencję – zawieszenie spłaty kapitału przy dalszej spłacie odsetek.

Kiedy można ubiegać się o zmianę harmonogramu spłaty i jakie są najczęstsze przyczyny?

W skrócie: wniosek o prolongatę składa się z wyprzedzeniem, gdy pojawia się ryzyko problemów ze spłatą, ale na koncie nie powstały jeszcze zaległości.

Prolongata jest przeznaczona dla osób, które przewidują trudności finansowe, lecz nie mają jeszcze opóźnień w spłacie. Najczęstsze powody złożenia wniosku to:

• spadek dochodów (zmiana pracy, urlop macierzyński),
• wzrost wydatków (inflacja, leczenie, edukacja),
• podwyższone raty w związku z wyższymi stopami procentowymi,
• nieregularne dochody (freelancerzy, przedsiębiorcy).

Bank zdecydowanie lepiej ocenia sytuację, gdy kredytobiorca sam zgłasza problem i z wyprzedzeniem szuka rozwiązania, zamiast czekać na powstanie zaległości.

Jak krok po kroku złożyć wniosek o prolongatę i jakie dokumenty przygotować?

W skrócie: zanim bank zmieni harmonogram spłaty, oczekuje formalnego wniosku oraz dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową.

Wniosek powinien zawierać dane kredytobiorcy, numer umowy, opis sytuacji oraz propozycję rozwiązania (np. wydłużenie okresu kredytowania do określonej liczby lat).

Jakie są finansowe konsekwencje prolongaty – całkowity koszt kredytu, opłaty i prowizje

W skrócie: obniżenie raty przez wydłużenie okresu spłaty niemal zawsze prowadzi do istotnego wzrostu łącznych odsetek oraz dodatkowych opłat za aneks.

Wydłużenie okresu spłaty oznacza niższą ratę, lecz wyższy koszt odsetkowy. To tzw. asymetria kompromisu – niewielka ulga w miesięcznej racie prowadzi do bardzo dużego wzrostu całkowitych kosztów w całym okresie kredytowania.

Obniżenie raty o ok. 270 zł (z 2 827 zł do 2 555 zł) oznacza ok. 225 000 zł dodatkowych odsetek w całym okresie spłaty.

Dodatkowe opłaty związane z prolongatą to między innymi:

• opłata za aneks – przykładowo PKO BH od ok. 300 zł, Pekao SA do ok. 500 zł,
• prowizja od salda kredytu – np. 0,5% pozostałego kapitału,
• opłaty administracyjne – np. za rozpatrzenie wniosku, jeśli bank stosuje takie podejście.

Przed podjęciem decyzji dobrze jest poprosić bank o symulację całkowitego kosztu kredytu w kilku wariantach, aby zobaczyć, jak zmienia się suma odsetek przy różnych okresach spłaty.

Czy prolongata kredytu wpływa na zdolność kredytową i historię w BIK?

W skrócie: sama prolongata nie jest negatywnym wpisem w BIK, lecz informacja o zmianie warunków umowy pojawia się w bazie i bywa analizowana przez inne banki przy udzielaniu nowych kredytów.

Bank raportuje zmianę warunków spłaty do BIK. Nie jest to równoważne z opóźnieniem w spłacie, ale przy analizie nowych wniosków instytucje finansowe przyglądają się takim wpisom jako sygnałowi zwiększonego ryzyka.

• Prolongata – raportowana jako zmiana warunków umowy kredytowej.
• Wakacje ustawowe – bez wpływu na scoring w BIK, lecz widoczne w historii zobowiązania.

Algorytmy scoringowe innych banków często uwzględniają fakt restrukturyzacji zadłużenia przy ocenie nowych wniosków, nawet jeśli sam BIK traktuje wpis jako neutralny.

Jakie są najważniejsze wady i zalety prolongaty kredytu hipotecznego?

W skrócie: prolongata zmniejsza comiesięczne obciążenie budżetu, ale podnosi koszt całkowity i nie usuwa źródła problemów finansowych.

Zalety prolongaty:

• obniżenie miesięcznej raty,
• poprawa płynności domowego budżetu,
• zmniejszenie ryzyka windykacji i wypowiedzenia umowy,
• łatwiejsze zarządzanie sytuacją kryzysową.

Wady prolongaty:

• wyraźnie większy koszt całkowity kredytu,
• koszty aneksu i ewentualnej prowizji,
• działanie objawowe – źródło problemów dochodowych pozostaje bez zmian.

Ustawowe wakacje kredytowe (zakończone w 2024 r.) a bankowe wakacje kredytowe

W skrócie: ustawowe wakacje kredytowe działały do końca 2024 r., obecnie dostępne są wyłącznie komercyjne przerwy w spłacie oferowane przez banki na własnych zasadach.

Program ustawowy obejmował kredyty złotowe udzielone przed 1 lipca 2022 r. i po zmianach obowiązywał do końca 2024 r. Klient mógł zawiesić do 4 rat rocznie, bez dodatkowych odsetek i bez prowizji. Okres kredytowania był automatycznie wydłużany, a informacja o wakacjach trafiała do BIK jako neutralna wzmianka.

W 2025 roku ustawowe wakacje kredytowe nie obowiązują. Dostępne pozostają jedynie komercyjne wakacje kredytowe, które:

• wymagają zgody banku,
• obejmują zwykle 1–6 miesięcy przerwy w spłacie,
• często wiążą się z naliczaniem odsetek w okresie zawieszenia raty.

Jak działa Fundusz Wsparcia Kredytobiorców (FWK) i dla kogo jest przeznaczony?

W skrócie: FWK to państwowy mechanizm pomocy, który zapewnia nieoprocentowane wsparcie do 3 000 zł miesięcznie przez maksymalnie 40 miesięcy oraz pożyczkę do 120 000 zł na spłatę zadłużenia po sprzedaży mieszkania.

Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, obsługiwany przez BGK, stanowi jedno z najważniejszych narzędzi pomocy dla osób w trudnej sytuacji. Aktualne zasady przewidują:

Najważniejsze parametry FWK:

• oprocentowanie 0%,
• spłata w 200 ratach po 2-letniej karencji,
• po spłacie 134 rat – umorzenie pozostałych 66 rat.

Podstawowe kryteria przyznania wsparcia to między innymi:

• status bezrobotnego co najmniej jednego z kredytobiorców,
• RdD > 40% (rata do dochodu gospodarstwa domowego),
• niski dochód rezydualny po zapłacie raty – zgodnie z progami z ustawy o pomocy społecznej.

Jakie są alternatywy dla prolongaty i które rozwiązanie wybrać w swojej sytuacji?

W skrócie: prolongata to tylko jedno z dostępnych narzędzi; przed podjęciem decyzji kredytobiorca powinien przeanalizować również wakacje komercyjne, karencję, wsparcie z FWK oraz refinansowanie kredytu.

Prolongata powinna być traktowana jako jeden z etapów na drabinie interwencji. Kolejne stopnie różnią się skalą pomocy i konsekwencjami długoterminowymi:

Dobry punkt wyjścia stanowi przygotowanie własnego budżetu domowego i scenariuszy: wersji pesymistycznej, bazowej i ostrożnie optymistycznej. Na tej podstawie łatwiej dobrać narzędzie, które faktycznie stabilizuje sytuację, zamiast jedynie przesuwać problem w czasie.

FAQ – najczęstsze pytania i odpowiedzi

Źródła i przydatne linki:

• Jak skorzystać z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców – Ministerstwo Finansów
• Fundusz Wsparcia Kredytobiorców – BGK
• Ustawa przedłużająca wakacje kredytowe na 2024 r. – Ministerstwo Finansów
• Wakacje kredytowe a historia kredytowa – BIK

Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości

Data aktualizacji artykułu: 29 listopada 2025 r.

Kontakt przez LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi profesjonalnej porady finansowej ani prawnej. Prezentowane treści mogą nie wyczerpywać tematu w pełni i nie uwzględniać Twojej indywidualnej sytuacji. Zawsze konsultuj swoje decyzje z licencjonowanym specjalistą, który dostosuje poradę do Twoich potrzeb. Artykuł może zawierać linki partnerskie, z których autor otrzymuje wynagrodzenie bez dodatkowych kosztów dla Ciebie. Pamiętaj, że ostateczne decyzje podejmujesz na własną odpowiedzialność.